خلاصه کتاب مباحثی در ارتباطات اجتماعی (بخش دوم)
بخش دوم) مقایسهی کارکرد خبری روزنامه و تلویزیون
کارکردهای خبری و اطلاعرسانی روزنامهها:
§ امکان بررسی تمام جوانب وقایع با استفاده از زمان بیشتر و اطلاعات آرشیوی، همراه با تجزیه و تحلیل، تشریح و تفسیر توسط عوامل تولید
§ امکان نگهداری اطلاعات موجود روزنامهها و استفادهی آنها در مطالعات بعدی
§ امکان آگاهسازی مخاطبان از وقایع با دقت و موشکافی بسیار در یک یا چندین ستون
§ امکان ارائهی تحلیل، تشریح، تفسیر رویدادها، بررسی عقاید، تنوع مطالب، ارتباط تفکربرانگیز
§ امکان انتشار مطالب متنوعتر نسبت به تلویزیون برای گروههای خاص و مخاطب قرار دادن آنها
§ ماندنی بودن و قابل مراجعه بودن مطالب روزنامهها
§ امکان بیشتر انعکاس عقاید، نظرات و نگرشهای عامهی مردم و امکان بیشتر حضور و مشارکت مردم در تولید پیام
§ امکان عملکرد بارزتر برای نقد و ارزیابی عملکرد دولت و آگاهسازی مسئولان و بازتاب خواستها و مسایل مختلف مردم
§ امکان نقش آفرینی روزنامهها به عنوان تریبون ارگانها، احزاب، جمعیتهای سیاسی و گروههای فشار
کارکردهای خبری و اطلاعرسانی تلویزیون:
§ تلویزیون تنها وسیلهای است که از حواس بینایی و شنوایی در آن واحد استفاده میکند و دارای پوشش وسیع و سرعت انتقال پیام است
§ تلویزیون در اطلاعرسانی نیاز به داشتن سواد ندارد
§ تلویزیون امکان برخورد وسیعتری را با عالم واقع فراهم میکند
§ جاذبهی بیشتر و همچنین آسانتر کردن فهم پیام به خاطر ارائهی تصویر
§ ملموستر بودن نسبت به روزنامه و رادیو و نیاز کمتر به گفتار توصیفی
§ جنبهی عینی دادن به وقایع و نزدیکساختن مخاطب به رویداد با به نمایش گذاردن صحنهها و توام ساختن آن با بیان گوینده
ویژگیهایی که تلویزیون را از سایر رسانهها متمایز میکند:
۱- تلویزیون به طور همزمان دو حس بینایی و شنوایی را تحریک میکند
۲- تلویزیون قادر است اخبار جدید و مهیج را با سرعت زیاد و در پخش زندهی تصویری به اطلاع مخاطبان خود برساند
۳- یک برنامهی تلویزیونی برای رسیدن به مخاطب خود، نیازی به «واسطه» ندارد. و با نفوذ مستقیم امواج و بدون واسطه به مخاطبان خود میرسد
۴- تلویزیون قادر است همزمان، تعداد کثیری بیننده را زیر پوشش قرار دهد.تلویزیون به علت ارتباط مستقیم و فوری با بیننده و عینیت دادن به رویدادها، رسانهای پرقدرت محسوب میشود.
چگونگی کیفیت برنامههای تلویزیونی:
به نظر گرین برگ کیفیت تا حدودی قراردادی است و استانداردهای آن بر حسب هر عصر و یا هر فرهنگ مورد بررسی، قابل تغییر است، اما مهم آن است که تلویزیون در خدمت عموم باشد.
مبنای ارزشگذاری محتوای تلویزیون:
ارزش یا هنجاری که بنیاد و اساس ارزشیابی کیفیت تلویزیون است، میتواند در قالب نقشهایی که تلویزیون به عنوان یک خدمت عمومی بازی کند، تجلی یابد.
نقشهای تلویزیون به عنوان خدمت عمومی:
§ کثرت گرایی و انعکاس تنوع موجود در جامعه
§ فراهم ساختن دسترسی به دیدگاههای مختلف و حق پاسخگویی
§ اجتناب از آنچه منجر به بزهکاری، خشونت و یا توهین به گروههای اقلیت میشود
§ اولویت قایل شدن برای فرهنگ و زبان ملی
§ ارائهی برنامههای آگاهی دهنده، روشنگر و سرگرمکننده
§ اصول محتوای تلویزیون (سرویس عمومی رادیوتلویزیون بریتانیا):
§ داشتن جاذبهی همگانی
§ سرویس دادن به علایق و سلیقههای مختلف
§ شناخت پیدا کردن دستاندرکاران رادیو و تلویزیون نسبت به ارتباط خاص خود با مفهوم هویت ملی و اجتماعی
نتایج خدمت عمومی تلویزیون:
§ سهیمساختن تلویزیون در امر تسهیل و بهینهسازی فرایندهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی
§ مشارکت دادن تلویزیون در تکامل فرهنگ و ارتقای آموزش و پرورش
§ فراهم آوردن اطلاعات لازم و سرگرمی و تفریح برای مردم
اقسام سیاستهای فرهنگی تلویزیون:
۱- سیاست فرهنگی عوامفریبانه
۲- سیاست فرهنگی جزمی
۳- سیاست فرهنگی طبقاتی
۴- سیاست فرهنگ گرا
۵- سیاست پویایی اجتماعی
ابعاد مختلف ناهمگونی و تفاوتهای خبررسانی روزنامه و تلویزیون:
۱- سرعت انتشار اطلاعات (تلویزیون وقایع را به سرعت و در حجم کم و زمان کوتاه پخش میکند اما روزنامه شتابزدگی تلویزیون را ندارد و با استفاده از زمان کافی میتواند جوانب وقایع را بررسی نمایند.)
۲- حجم اطلاعات ( تلویزیون حجم کمی از اطلاعات را ارائه میکند اما روزنامهها در صفحات متعدد میتوانند دهها خبر و اطلاعات گوناگون را ارائه نمایند.)
۳- دسترسی به اطلاعات (خبرها و اطلاعات تلویزیون همیشه قابل دسترس نیست اما روزنامهها سهولت دسترسی دارند آنها را میتوان در اوقات مختلف شبانهروز در محل کار، اتوبوس یا خانه مطالعه و مرور کرد)
۴- تنوع اطلاعات (تنوع اخبار بیش از برنامههای خبری تلویزیون است و در روزنامه ها می توان با توجه به گروههای مختلف مخاطبان، و متناسب با خواست آنان ستونها، صفحهها و حتی نوبتهای چاپ جداگانه داشت.
۵- وسعت توزیع اطلاعات (روزنامهها و رسانههای نوشتاری، در وسعت انتشار اطلاعات، محدودیت دارند اما تلویزیون به دلیل استفاده از امواج ماهوارهای و ضرورت نداشتن سواد برای مخاطبان، از حوزهی بسیار وسیعتری برخوردار است)
۶- واژهها در تلویزیون بر اساس تاکیدهای صوتی و بیان تصویری مرتب شوند
۷- در تلویزیون، واژهها بخشی از حس را حمل میکنند بقیه توسط لحن صدا، حالت چهره، موسیقی، عکس و فیلم بیان میشوند.
۸- مردم بازتاب دیدگاههای خود را بیشتر در روزنامهها مشاهده میکنند.
نقاط ضعف تلویزیون:
۱- تماشای تلویزیون، یک فعالیت کمتر ارادی است
۲- تلویزیون به ندرت تحلیل، تفکر و تعمق مخاطب را برمیانگیزد
۳- برنامهریزی تبلیغات تلویزیون روی پایینترین طبقهی عامه هدفگیری میشود
۴- برخورد و بررسی موضوعات در تلویزیون آنقدر سریع است که موضوعات مشکل نمیتوانند به اندازهی کافی تحلیل عمقی شوند.
۵- تلویزیون برای جذب و نگهداشتن توجه مخاطبانش، به مسایلی نظیر خشونت، موضعات مبتذل و مسایل تصنعی میپردازد.
۶- در تلویزیون میتوان مرز بین واقعیت و تحریف آن را از طریق تدوین، موقعیت دوربین و ... از بین بُرد.
۷- تلویزیون بیننده را از لحاظ روابط اجتماعی منزوی میکند.
۸- تلویزیون در طی برنامههای مختلف نحوهی تفکر سادهلوحانه و قالبی بودن را – خواسته یا ناخواسته – تشویق میکند.
نقاط قوت تلویزیون:
۱- تلویزیون، اطلاعات بیشتری را برای مردم فراهم کرده و دسترسی به دنیایی که مردم در آن زندگی نمیکنند را امکانپذیر ساخته است.
۲- تلویزیون ، افراد را قادر میسازد که در حیطهی زندگی خود و یا خارج از فرهنگشان، اطلاعات و تجارب جدیدی کسب کنند.
۳- تلویزیون، نقش بسیار مهمی در ایجاد زمینهی مشترک بین مردم جهان به وجود آورده است.
قوت و ضعف روزنامهها:
۱- روزنامهها ، تفکرات انتقادی را بیشتر ترویج میکنند.
۲- مطالب روزنامهها خواننده را به کنکاش در بارهی موضوع تشویق میکنند.
۳- در عین این که بعضی از مطالب چاپ شده برای پایینترین طبقه عامه هدفگیری شده، از سوی دیگر مطالب تخصصی دیگری برای سطوح مختلف مخاطبان فراهم میکند.
۴- مطالب چاپ شده به وسیعتر شدن دامنهی لغات گویشی افراد کمک میکنند.
۵- یک شخص معمولا در تنهایی میخواند یا مینویسد
۶- روزنامهنگاری مبتذل، زمینهای برای رقابت با سایر رسانههای جمعی و افزایش تیراژ تلقی میشود.
۷- خواندن و نوشتن ، مهارتی است که کسب آن زمان و تلاش زیادی لازم دارد.
ویژگیهای تلویزیون که بر قدرت و حیطهی نفوذ روزنامهها تاثیر گذارده است:
۱- تاثیرگذاری همزمان بر دو حس بینایی و شنوایی
۲- توانایی در سرعت پخش اطلاعات
۳- زیر پوشش قرار دادن تعداد زیادی بیننده به طور همزمان
۴- قدرتمندی در جذب مخاطبان به دلیل ارتباط مستقیم و پخش زنده
خطوط کلی شیوههای رقابت و مقابلهی روزنامه با تلویزیون:
۱- افزایش تعداد چاپهای روزانه و تهیهی شمارههای فوقالعاده به هنگام رویدادهای مهم
۲- تهیهی تفسیر، گزارش و مقاله به منظور ارائهی اطلاعات کاملتر
۳- بهرهگیری از عکسهای خبری، طرحها نمودارها
۴- بهکارگیری تکنیکهای روزنامهنگاری در کشف حوادث
۵- بهرهگیری از تکنیکهای جدید چاپ به خصوص چاپهای رنگی
۶- توجه به اطلاعرسانی به گروههای خاص
۷- انتشار ضمیمههای مختلف در بارهی موضوعهای مورد توجه عموم
طبقهبندی عرصههای رقابت روزنامه با تلویزیون:
الف) شیوههای تصویری
1) عکس ( برای انتخاب عکسها باید به ارزش خبری و اطلاعدهی، ارزش هنری و ارزش اختصاصی بودن آن توجه کرد)
2) گرافیک خبری (در دو مورد اساسی بهکار میآید: عینیت بخشیدن به خبر در قالب تصویر الف) برای ایجاز و مواجهه با تراکم مطالب – و ب) هنگامیکه امکان ثبت تصویر رویداد توسط دوربین عکاسی یا فیلمبرداری وجود ندارد)
3) کاریکاتور (کاریکاتورها میتوانند جنبهی خبری و اطلاعرسانی داشته باشند و وقایع و رخدادها را بیان کنند)
ب) روشهای روزنامهنگاری
1) روزنامهنگاری تشریحی
2) روزنامهنگاری عمقی
3) روزنامهنگاری تحقیقی
4) روزنامهنگاری داستانی و نرم
ج) خلاصه نویسی
به دلیل این که همهی افراد به توضیحات مشروح و عمیق رویداها علاقه ندارند یا وقت زیادی را صرف این خبرها نمیکنند، روزنامه نگاران تلاش دارند جالبترین جنبهی واقعه به صورت خلاصه ارائه شود.
دلایل خلاصه نویسی: ۱- زمان کمتری صرف گردد ۲- خواننده خسته نشود ۳- حس کنجکاوی خواننده به سرعت برطرف شود ۴- خواننده به خواندن خبر ترغیب شود.
نتیجه:
هیچکدام از تحولات وسایل ارتباطی به طور کامل جای وسیلهی ارتباطی دیگر را نگرفته است و وسایل گوناگون، امکان انتقال پیامهای قبال استفاده برای عموم را گسترش دادهاند.
روزنامهها وظایف و نقشهای شبکههای تلویزیونی را – به خصوص از جنبهی اطلاعرسانی – تکمیل میکنند.
خدمات روزنامهنگاری نیز مورد نیاز دایمی تلویزیون است به طوری که احتیاجات این رسانهی جمعی را در مورد انتخاب و تنظیم اخبار و تحلیل و تفسیر وقایع و حوادث را در قالب «روزنامه نگاری تلویزیونی» برطرف میکند. همچنین کیفیت گزارشهای تلویزیونی، به عهدهی ژورنالیستهای تلویزیونی است.
روزنامهها نیز در بعضی از مواقع گزارشهای خود را از تصاویر و صحنههای تلویزیونی تهیه میکنند.روزنامههای الکترونیک نیز برخی از خلاءهای روزنامههای چاپی را برطرف نموده که به ویژگیهایی از تلویزیون نزدیک است.
+ نوشته شده در پنجشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۱ ساعت توسط محمد امامي
|